Elektrik tesisatlarında sigortalar, devreleri aşırı yük ve kısa devre gibi durumlara karşı koruyan kritik güvenlik elemanlarıdır. Sigortalar, devrelerdeki akım belirli bir sınırı aşarsa filamentin erimesiyle devreyi açarak hem cihazları hem de kabloları korur. Ancak zamanla veya bazı arızalar nedeniyle sigorta kendini kaybedebilir ve görevini yerine getiremeyebilir. Peki, bir sigortanın çalışıp çalışmadığını nasıl anlarsınız ve arızalı sigortayı nasıl değiştirirsiniz?
Arızalı Sigortanın Belirtileri
- Cihazlar aniden çalışmaz: Prizler veya aydınlatmalar birden kesintiye uğradıysa, sigorta büyük olasılıkla devreyi açmıştır.
- Gözle kontrol: Sigorta filamentinde kırılma, renk değişimi veya yanık izleri görmek sigortanın bozulduğunu gösterir.
- Aşırı ısınma ve koku: Sigorta yuvası veya bağlı devre elemanları anormal şekilde ısınabilir; hafif yanık kokusu da arızaya işaret eder.
- Sesli uyarı: Bazı sigortalar kısa devre veya aşırı yük anında karakteristik bir “patlama” sesi çıkarır.
Sigortayı Test Etme Yöntemleri
1. Basit gözle kontrol:
Şeffaf sigortalarda filamentin bütünlüğünü doğrudan görebilirsiniz. Cam veya plastik şeffaf tüp içinde filament kopmuşsa sigorta bozulmuştur.
2. Multimetre ile test:
- Sigorta elektrikten tamamen ayrıldıktan sonra ölçüm yapılmalıdır.
- Multimetreyi Ohm ölçüm moduna alarak sigortanın iki ucunu ölçün.
- Direnç 1 Ohm’un altındaysa sigorta sağlamdır; direnç sonsuz (‘OL’ veya 1 göstergesi) ise sigorta bozulmuştur.
- Süreklilik test modu varsa, multimetre bip sesi ile sigortanın akımı geçirdiğini gösterecektir.
Sigortanın Arızalanma Nedenleri
- Aşırı yük: Aynı devreye birden fazla güçlü cihaz bağlamak sigortanın erimesine yol açabilir. Örneğin, ısıtıcı, çamaşır makinesi veya elektrikli fırın aynı anda çalışıyorsa risk artar.
- Kısa devre: Kablolarda temas veya arızalı cihazlar ani akım yükselmelerine neden olabilir.
- Kalitesiz malzeme: Düşük kaliteli veya sertifikasız sigortalar zamanından önce arızalanabilir.
- Doğal aşınma: Zamanla filament yorgunlaşır ve koruma kapasitesi azalır.
Arızalı Sigortayı Değiştirme Adımları
- Ana şalterden devreyi kesin.
- Arızalı sigortayı tespit edin.
- İzoleli kerpeten veya eldiven kullanarak sigortayı dikkatlice çıkarın.
- Yeni sigortayı orijinal sigortayla aynı özelliklerde (amper, gerilim, tip) seçin.
- Sigortayı yuvasına güvenli şekilde takın.
- Devreyi tekrar açıp çalışmayı test edin.
Sigorta Tipleri ve Özellikleri
- Bıçaklı sigorta (NH): Yüksek akım ve endüstriyel devreler için uygundur.
- Cam sigorta: Ev ve küçük cihaz devrelerinde sık kullanılır.
- Porselen sigorta: Yüksek ısıya dayanıklı ve güvenli seçenek.
- Buşonlu sigorta: Hızlı değiştirilebilir, küçük akımlar için uygundur.
- Hızlı ve gecikmeli sigortalar: Elektronik cihazlar için hızlı, motor yükleri için gecikmeli tipler tercih edilir.
- Kesme kapasitesi (kA): Sigortanın kısa devre durumunda güvenle devreyi açabilme kapasitesi.
Güvenlik Önerileri
- Sigorta değişimi her zaman elektrik kesildikten sonra yapılmalıdır.
- Arızanın temel nedenini bulmadan sadece sigortayı değiştirmek, sorunun tekrar etmesine yol açabilir.
- Güvenilir markaların sertifikalı sigortalarını kullanmak, devre güvenliğini artırır.
- Düzenli bakım ve kontroller, elektrik arızalarının önlenmesinde etkili olur.
Hepsi ve Daha Fazlası İçin Endüstriyel Market Web Sitemizi Ziyaret Edebilirsiniz.
